هیچچیز مثل موی زیر پوستی نمیتواند نتیجه یک اصلاح تمیز را خراب کند. اگر شما هم به زیبایی و سلامت پوستتان اهمیت میدهید، این مطلب راهنماییست برای پیشگیری و درمان یکی از شایعترین مشکلات بعد از اصلاح؛ یعنی موی زیر پوستی. با چند راهکار ساده، میتوانید از بروز این مشکل جلوگیری کرده یا آن را برطرف کنید و پوستی صافتر و یکدستتر داشته باشید.
موی زیر پوستی چیست؟
موی زیر پوستی به تار مویی گفته میشود که بهجای رشد به سمت بیرون و عبور از سطح پوست، از نوک خم میشود و دوباره به داخل پوست برمیگردد. این حالت که با نام فولیکولیت کاذب نیز شناخته میشود، معمولاً باعث التهاب و تحریک پوست میگردد. افرادی که موهای بسیار مجعد دارند، بیش از دیگران با مشکل موی زیر پوستی مواجه میشوند. در زنان، این مشکل بیشتر در ناحیه تناسلی و کشاله ران دیده میشود و در مردان معمولاً در ناحیه ریش رخ میدهد.
علائم موی زیر پوستی
ازجمله نشانههای رشد مو در زیر پوست میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خارش
- احساس درد
- تحریک و التهاب پوست
- تغییر رنگ پوست به قرمز، قهوهای یا بنفش
- ایجاد برآمدگیهای کوچک دارای مو در مرکز، بهویژه در نواحی صورت و گردن (پاپول)
لازم به ذکر است در صورتی که موهای رشد کرده در زیر پوست دچار عفونت شوند، برآمدگیهای پوستی ممکن است بزرگتر و دردناکتر شوند. در این حالت، تاولهای چرکی یا پوسچولها روی سطح پوست ظاهر میشوند که نشاندهنده وجود عفونت در اطراف فولیکولهای مو هستند. بروز چنین عفونتهایی در برخی موارد میتواند منجر به باقی ماندن اسکار (جای زخم) بر روی پوست شود.
علل ایجاد موی زیر پوستی
ساختار مو و جهت رشد آن در بروز موی زیر پوستی نقش دارند. افرادی که موهای مجعد دارند یا فولیکول موی آنها حالت خمیده دارد، بیشتر در معرض این مشکل هستند؛ زیرا احتمال برگشت مو به داخل پوست پس از کوتاه شدن بیشتر میشود. همچنین، اصلاح با تیغ باعث ایجاد لبهی تیز در مو شده و همین موضوع میتواند نفوذ مجدد آن به داخل پوست را آسانتر کند.
از دیگر عوامل ایجاد موی زیر پوستی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفاده از موچین برای کندن مو
- کشیدن پوست هنگام اصلاح که باعث میشود مو به سمت داخل پوست برگردد
وقتی مویی به داخل پوست نفوذ میکند، بدن آن را به عنوان یک جسم خارجی تشخیص داده و واکنش دفاعی نشان میدهد؛ در نتیجه پوست تحریک و ملتهب میشود.
درمان موی زیر پوستی
کیستهایی که در اثر موی زیر پوستی بهوجود میآیند، معمولاً بدون نیاز به درمان خاصی از بین میروند. در بیشتر موارد، مراقبتهای خانگی برای بهبود کافی هستند، اما گاهی ممکن است نیاز به مراجعه به پزشک داشته باشید.
درمان دارویی موی زیر پوستی
پزشک ممکن است برای کنترل و بهبود وضعیت شما، برخی داروها را تجویز کند. این داروها معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- محصولات لایهبردار پوست: استفاده منظم از کرمهای رتینوئیدی مانند ترتینوئین یا رتینول در شب، به لایهبرداری و حذف سلولهای مرده پوست کمک میکند و معمولاً پس از حدود دو ماه، نتایج آن قابل مشاهده است. این محصولات همچنین در کاهش تیرگیهای ناشی از التهاب (هایپرپیگمنتیشن پس از التهاب) مؤثرند. لوسیونهای حاوی اسید گلیکولیک نیز با کاهش انحنای مو، احتمال فرو رفتن آن در پوست را کاهش میدهند. پس از استفاده از کرمهای لایهبردار، بهمنظور جلوگیری از خشکی و تحریک پوست، معمولاً استفاده منظم از کرم مرطوبکننده توصیه میشود تا پوست نرم و مرطوب باقی بماند.
- کرمهای ضد التهاب: کرمهای استروئیدی (حاوی کورتون) میتوانند خارش و تحریک پوست را کاهش دهند و موجب تسکین ناحیه آسیبدیده شوند.
- درمانهای آنتیبیوتیکی: موی زیرپوستی میتواند باعث تحریک و التهاب پوست شود و خاراندن یا دستکاری آن، احتمال ورود باکتری و ایجاد عفونت را افزایش میدهد. برای درمان عفونتهای خفیف معمولاً از کرم آنتیبیوتیک استفاده میشود و در موارد شدیدتر، آنتیبیوتیک خوراکی تجویز خواهد شد. این درمان مستقیماً علت ایجاد موی زیرپوستی را برطرف نمیکند، اما یکی از عوارض رایج آن را کاهش میدهد.
- کرمهای کاهشدهنده رشد مو: کرمهای تجویزی مانند افلورنیتین (Vaniqa) رشد مجدد موهای صورت را کند میکند و بدین ترتیب احتمال پیچ خوردن مو و ایجاد موی زیرپوستی کاهش مییابد. این دارو معمولاً همراه با روشهای دیگر حذف مو، مانند لیزر درمانی، استفاده میشود و بیشتر جنبه پیشگیری دارد تا درمان موی زیرپوستی موجود.
درمان خانگی موی زیر پوستی
روشهای خانگی زیر میتوانند به بهبود موی زیر پوستی کمک کنند:
- ناحیهی کیست و اطراف آن را همیشه تمیز نگه دارید.
- از اصلاح نواحی اطراف کیست خودداری کنید، چون ممکن است باعث ورود باکتری به پوست و درنتیجه عفونت شود.
- چند بار در روز به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از کمپرس گرم استفاده کنید. این کار میتواند به نزدیک شدن کیست به سطح پوست کمک کرده و تخلیه آن را آسانتر کند. همچنین اگر مو در زیر پوست گیر کرده باشد، گرما ممکن است به رشد آن به سمت بیرون کمک کند.
- برای پیشگیری از عفونت، از محلولهای ضدعفونیکننده مانند روغن درخت چای روی ناحیهی کیست استفاده کنید. پمادهای آنتیبیوتیک نیز میتوانند در این زمینه مؤثر باشند.
- از ترکاندن یا فشار دادن کیست خودداری کنید. کیستها معمولاً از یک کیسه در زیر پوست بهوجود میآیند که با مادهای زرد و غلیظ به نام کراتین پر شده است. با ترکاندن کیست ممکن است محتویات آن خارج شود، اما کیسه اصلی باقی میماند و احتمال بازگشت کیست وجود دارد. همچنین، این کار میتواند باعث ورود باکتری و ایجاد عفونت یا بدتر شدن وضعیت شود.
نکته: در برخی موارد، موی زیر پوستی از سطح پوست قابل مشاهده است. در این شرایط، بیرون آوردن آن با موچین تمیز ممکن است به بهبود سریعتر کمک کند. اگر مو کاملاً زیر پوست قرار دارد یا برای بیرون کشیدن آن نیاز به دستکاری پوست باشد، بهتر است آن را به حال خود رها کنید. این کار به جلوگیری از آسیب و عفونت کمک میکند.
درمان پزشکی موی زیر پوستی
همانطور که گفته شد در برخی موارد برای درمان کیست حاصل از موهای زیر پوستی شما نیاز به پزشک خواهید داشت. اگر شرایط زیر را دارید بهتر است سریعاً به پزشک مراجعه کنید:
- با بروز کیست دچار تب شدهاید.
- کیست با گذشت زمان از بین نرفته است
- کیست بسیار دردناک و قرمز رنگ است یا ترشحات دارد.
- جسم سفت خارجی مانند یک آتل یا یک تکه شیشه در کیست حس میشود.
- کیست بسیار بزرگ است یا زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد، مثلاً در لباس شما گیر میکند.
- مشکلاتی از جمله ویروس نقص ایمنی، دیابت کنترل نشده یا دارو، سیستم ایمنی شما را تضعیف کرده است.
پزشک ممکن است برای از بین بردن عفونت زمینهای آنتیبیوتیک تجویز کند یا برداشتن کیست با جراحی را پیشنهاد دهد. این جراحی معمولاً در مطب و با بیحسی موضعی انجام میشود و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد.
پیشگیری از رشد موی زیر پوستی
برای جلوگیری از ایجاد موهای زیر پوستی هنگام اصلاح، رعایت نکات زیر در نواحی مختلف بدن میتواند بسیار مؤثر باشد:
- هر روز با استفاده از یک حوله مرطوب یا اسکراب لایهبردار، پوستتان را به صورت دایرهای ماساژ دهید تا سلولهای مرده از بین بروند و موهای زیر پوستی راحتتر از پوست خارج شوند.
- از تیغ تیز و تکلبه استفاده کنید تا اصلاح دقیقتری داشته باشید و از آسیب به پوست جلوگیری شود.
- قبل از اصلاح، پوست را با آب گرم خیس کرده و حتماً از ژل یا کف اصلاح روانکننده استفاده کنید تا تیغ راحتتر روی پوست حرکت کند.
- همیشه در جهت رویش مو اصلاح کنید تا خطر برگشت مو به داخل پوست کاهش یابد.
- سعی کنید تیغ را تا حد امکان کمتر روی یک نقطه بکشید تا پوست کمتر تحریک شود.
- بعد از هر حرکت تیغ، آن را با آب بشویید تا از تجمع مو و آلودگی جلوگیری شود.
- خیلی عمیق اصلاح نکنید؛ اگر امکان دارد، اجازه دهید کمی مو باقی بماند تا از برگشت آن به زیر پوست جلوگیری شود.
- در صورت استفاده از ریشتراش یا اپیلاتور برقی، دستگاه را کمی بالاتر از سطح پوست نگه دارید.
- بعد از اصلاح، یک حوله سرد روی ناحیه اصلاحشده قرار دهید تا پوست آرام شود و التهاب کاهش یابد.
روشهای جایگزین اصلاح
همچنین میتوانید از روشهایی برای حذف مو استفاده کنید که احتمال ایجاد موی زیر پوستی در آنها کمتر است، مانند:
- استفاده از کرمهای موبر که بدون نیاز به تراشیدن، مو را در سطح پوست حل میکنند.
- انجام لیزر یا الکترولیز (روشهایی مبتنی بر استفاده از نور یا جریان الکتریکی) برای از بین بردن دائمی یا بلندمدت موها.
محصولات پوستی پیشگیری از موی زیر پوستی
برای پیشگیری از موی زیرپوستی، انتخاب محصولات مناسب اهمیت دارد. یک داروساز یا متخصص پوست میتواند شما را در انتخاب بهترین گزینهها راهنمایی کند:
- کرمها و لوسیونهای ضد خارش که پس از اصلاح باعث تسکین پوست میشوند.
- محصولات اصلاح و موبر ویژهی پوستهای حساس که از تحریک و التهاب جلوگیری میکنند.
- محصولات لایهبردار که به کاهش تجمع سلولهای مرده و پیشگیری از موی زیر پوستی کمک میکنند.
- ضدعفونیکنندههای ملایمی که از ایجاد عفونت در صورت خراش یا زخم سطحی پوست جلوگیری میکنند.
سخن پایانی
موهای زیرپوستی میتوانند باعث التهاب و ناهمواری پوست شوند. اما با رعایت روشهای اصلاح صحیح و مراقبتهای پس از آن، بهویژه استفاده منظم از محصولات لایهبردار و مرطوبکننده، میتوان از بروز آنها پیشگیری کرد. در صورت بروز التهاب، محصولات ضدالتهاب مفید هستند و در موارد شدید، مراجعه به متخصص پوست ضروری است.
نوبت شما
آیا تاکنون با رشد موی زیر پوستی مواجه شدهاید؟ اگر پاسخ شما مثبت است، چه روشهایی را برای درمان آن به کار بردهاید؟ علاوهبر راهکارهای مطرحشده در این مقاله، اگر تجربه یا راهکار مؤثری در پیشگیری یا درمان این مشکل دارید، خوشحال میشویم در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
منابع
https://www.nhs.uk/conditions/ingrown-hairs
https://www.medicalnewstoday.com/articles/320976
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17722-ingrown-hair
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ingrown-hair/symptoms-causes/syc-20373893
https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/guide/ingrown-hair-causes-symptoms-treatment
https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/i/ingrown-hairs-pseudofolliculitis.html
تیم نویسندگان
شهره اسمعیلی دانشآموخته رشته زیستشناسی سلولی-مولکولی گرایش میکروبیولوژی از دانشگاه تهران است. او پس از اخذ مدرک کارشناسی به کشور آلمان مهاجرت نموده و در رشته بیوشیمی در دانشگاه Ludwig Maximillian University of Munich (LMU) در مقطع کارشناسی ارشد به تحصیل پرداخت. وی بهمدت سه سال سابقه کار در مؤسساتی همچون Helmholtz Diabetes Center (HDC) وBavarian NMR Center (BNMRZ) در مونیخ آلمان را دارد. در HDC او روی پروژه potential mechanisms of exercised-induced improvements on diabetic dyslipidemia کار میکرد. در BNMRZ او در گروه Biomolecular NMR spectroscopy و در پروژه تحقیقاتیinvestigation of biomolecular structure of the hepatitis B virus مشارکت نمود. نتیجه همکاری او با گروه Biomolecular NMR Spectroscopy انتشار مقالهای تحت عنوان « Introducing adjuvant-loaded particulate hepatitis B core antigen as an alternative therapeutic hepatitis B vaccine component » در ژورنال JHEP reports در سال 2024 شد.
مقالات:
https://doi.org/10.1016/j.jhepr.2023.100997
