گاهی چند جوش کوچک میتوانند تأثیر بزرگی بر احساس ما نسبت به خودمان بگذارند. در این مقاله با نگاهی علمی و کاربردی به بررسی آکنه ولگاریس، علل ایجاد و تشدید آن، روشهای درمان و راهکارهای پیشگیری از آن پرداختهایم. با ما همراه باشید.
آکنه ولگاریس چیست؟
آکنه ولگاریس (Acne vulgaris) اصطلاح پزشکی نوعی رایجی از آکنه است که بیشتر افراد در دورههای مختلف زندگی آن را تجربه میکنند. این نوع آکنه در اثر مسدود شدن فولیکولهای مو با باکتریها، سلولهای مرده و چربی پوست بروز پیدا میکند. فولیکولهای مسدود شده باعث ایجاد ضایعات پوستی التهابی و غیرالتهابی مانند جوشهای سرسیاه، سرسفید و جوشهای التهابی قرمز میشوند.
باید توجه داشت که بروز آکنه تنها به دوران نوجوانی محدود نمیشود و حتی ممکن است نخستینبار در بزرگسالی با ضایعات آکنه بر سطح پوست خود مواجه شوید. همچنین، زنان بزرگسال معمولاً در روزهای پیش از قاعدگی، بروز این نوع جوشها را در ناحیه چانه و امتداد خط فک تجربه میکنند.
نکته: آکنه میتواند در قسمتهای مختلف بدن شامل صورت، گردن، سینه، کمر، شانهها و حتی روی نواحی تحتانی بدن ظاهر شود.
علل آکنه ولگاریس
عوامل متعددی در بروز آکنه نقش دارند که بسیاری از آنها خارج از کنترل فرد هستند. برای نمونه:
- هورمونها: برخی از انواع هورمونها مانند آندروژنها که در دوران بلوغ در بدن افزایش مییابند، نقش مهمی در بروز آکنه دارند. این هورمونها تولید چربی در پوست را افزایش داده و سبب باز شدن منافذ پوست میشوند. درنتیجه، چربی و سلولهای مردۀ پوست در منافذ گیر افتاده و باعث مسدود شدن آنها میشوند. در بیشتر موارد، مسدود شدن منافذ پوست علت اصلی بروز انواع جوش صورت مانند جوش سرسیاه و جوش چرکی هستند. تغییرات هورمونی در میانسالی نیز، بهویژه در زنان، میتواند باعث ایجاد آکنه شود.
- اختلالات غدد درونریز: برخی اختلالات غدد درونریز مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک ممکن است باعث افزایش سطح آندروژن خون و افزایش بروز آکنه شوند.
- باکتریها: برخی از باکتریها مانند Propionibacterium acnes (پروپیونیباکتریوم آکنه) نیز در این قضیه نقش دارند. این باکتریها پوست را تحریک کرده و باعث ایجاد جوشهای التهابی میشوند.
- ژنتیک: عوامل وراثتی ممکن است در بروز آکنه نقش داشته باشند؛ یعنی اگر پدر و مادر یا خواهر و برادرتان آکنه دارند، احتمال ابتلای شما به آن افزایش مییابد.
- داروها: مصرف بعضی داروها مانند کورتیکواستروئیدها، تستوسترون و لیتیوم ممکن است در ایجاد آکنه مؤثر باشد.
- استرس: استرس باعث ایجاد آکنه نمیشود، اما ممکن است باعث بدتر شدن وضعیت آن در افراد مبتلا شود.
- محصولات پوستی: برخی محصولات مراقبت از پوست مانند کرمهای ضدآفتاب و مرطوبکننده و همچنین محصولات آرایشی ممکن است در ایجاد آکنه مؤثر باشند. بنابراین، توصیه میشود پیش از تهیه محصولات پوستی و آرایشی، به برچسب غیرکومدونزا (Non-Comedogenic) توجه کنید؛ زیرا این ویژگی نشان میدهد که محصول موجب انسداد منافذ پوست و بروز آکنه نخواهد شد.
درمان آکنه ولگاریس
خوشبختانه، آکنه قابل درمان است. معمولاً تغییر سبک زندگی در کنار مصرف دارو در بهبود آکنه مؤثر است. اگر آکنۀ شما خفیف باشد، خودتان میتوانید آن را با داروهایی که نیاز به نسخۀ پزشک ندارند (OTC) کنترل کنید. برای آکنههای شدید و مقاوم، مراجعه به پزشک و دریافت درمان مناسب بهترین راهحل است.
داروهایی که برای یک فرد مؤثر هستند، ممکن است برای شخص دیگر نتیجهای نداشته باشند. بنابراین یافتن درمان مناسب برای آکنه ممکن است مدتی زمان ببرد. اگرچه این فرایند گاهی خستهکننده است، اما پیگیری منظم درمان برای دستیابی به نتیجه مطلوب بسیار اهمیت دارد.
درمان دارویی آکنه
داروهای مختلفی به تنهایی یا به صورت ترکیبی برای درمان آکنه کاربرد دارند. بعضی از این داروها باید به صورت موضعی و برخی به شکل خوراکی مصرف شوند. از پرکاربردترین داروهای ضد آکنه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آزلائیک اسید با خاصیت ضدباکتریایی، کاهش التهاب و تنظیم روند رشد و تکثیر سلولهای پوست در اطراف فولیکولهای مو، به بهبود ضایعات آکنه کمک میکند و تعداد ضایعات التهابی و کومدونها را کاهش میدهد.
- بنزوئیل پراکسید در بسیاری از کرمها و پمادهای ضد آکنه بدون نسخه یافت میشود و در از بین بردن باکتری مولد آکنه مؤثر است.
- سالیسیلیک اسید مصرف موضعی دارد و در فرآوردههای بدون نسخه یافت میشود. این ماده با کاهش التهاب و رفع انسداد منافذ پوست به رفع آکنه کمک میکند.
- رتینوئیدها از مشتقات ویتامین A هستند که بهصورت موضعی یا خوراکی تجویز میشوند. این ترکیبات با افزایش سرعت ریزش سلولهای پوستی، از تجمع آنها در منافذ پوست جلوگیری میکنند. رتینول که یکی از رایجترین انواع رتینوئیدهای موضعی است، معمولاً در محصولات مراقبت از پوست بدون نسخه یافت میشود. درحالیکه برخی از رتینوئیدهای قویتر تنها با تجویز پزشک قابل استفاده هستند.
- آنتیبیوتیکهای موضعی یا خوراکی ممکن است توسط پزشک برای از بین بردن باکتریهای عامل آکنه تجویز شوند.
- اسپرینولاکتون معمولاً زمانی تجویز میشود که آنتیبیوتیکها تأثیر چندانی در درمان آکنه نداشته باشند. این دارو بیشتر برای زنان و دختران بالغ کاربرد دارد و با کاهش اثر هورمونها بر غدد چربی پوست، به کمتر شدن ترشح چربی و بهبود جوشها کمک میکند.
تغییر سبک زندگی
علاوهبر درمانهای دارویی (چه موضعی و چه خوراکی)، اصلاح سبک زندگی میتواند در بهبود آکنه نقش مهمی داشته باشد. در ادامه به چند نکته ساده اما مؤثر اشاره شده است:
- از محصولات غیرکومدونزا استفاده کنید تا منافذ پوست بسته نشوند.
- پوست خود را روزی حداکثر دو بار با یک شویندۀ ملایم بشویید.
- از استفاده از شویندههای لایهبردار یا اسکرابهای قوی که باعث تحریک بیشتر پوست میشوند، پرهیز کنید.
- ورزش منظم با کاهش استرس به کنترل آکنه کمک میکند.
- بسیاری از داروهای ضدآکنه، حساسیت پوست به آفتاب را افزایش میدهند، بنابراین با استفاده از کرم ضد آفتاب، از پوست خود در برابر نور خورشید محافظت کنید.
- از کندن یا فشار دادن جوشها خودداری کنید تا جای آنها باقی نماند.
- مصرف زیاد شیر گاو، غذاهای چرب و شیرینیها ممکن است باعث تشدید آکنه شود؛ بنابراین بهتر است مصرف آنها را محدود کنید.
راههای جلوگیری از آکنه
راههای زیادی برای پیشگیری از آکنه وجود دارد، اما باید بدانید که این روشها برای همه به یک اندازه مؤثر نیستند. اگر با وجود رعایت این نکات باز هم جوش میزنید، بهتر است برای پیدا کردن علت اصلی و انتخاب درمان مناسب، با یک پزشک متخصص پوست مشورت کنید.
1) تمیز نگهداشتن صورت
صورت خود را حداکثر روزی دو بار با آب ولرم و یک شوینده صورت ملایم مخصوص بشویید تا آلودگیها و سلولهای مرده روی پوست پاک شوند. شستوشوی بیش از حد و استفاده از صابونها و پاککنندههای قوی یا ناملایم میتواند چربی طبیعی پوست را از بین برده و باعث خشکی و تحریک آن شوند.
2) رطوبترسانی به پوست
مرطوب کردن پوست به حفظ رطوبت طبیعی آن و جلوگیری از خشکی و پوستهپوسته شدن آن کمک میکند. متخصصان توصیه میکنند استفاده از محصولات غیر کومدونزا در کاهش احتمال بروز آکنه مؤثر هستند.
3) داشتن رژیم غذایی مناسب
رژیم غذایی نقش مهمی در کنترل آکنه دارد؛ مصرف میوهها و سبزیجات تازه و غذاهای کمچرب و کمقند میتواند به کاهش جوشها کمک کند.
4) کمتر آرایش کردن
برای کاهش بروز آکنه، بهتر است کمتر آرایش کنید. درصورت آرایش کردن، از محصولات فاقد چربی و غیرکومدونزا استفاده کنید تا منافذ پوست مسدود نشوند و پوست نفس بکشد.
5) دوری کردن از نور مستقیم خورشید
نور خورشید به طور مستقیم در بروز آکنه نقش ندارد. اما قرار گرفتن در معرض آن میتواند سبب تشدید آکنه شود. اشعۀ فرابنفش نور خورشید ممکن است سبب تیره یا قرمز شدن پوست پس از التهاب شود و جوشها را بدتر کند. استفاده از کرم ضدآفتاب میتواند اثر درمانهای ضد آکنه را افزایش داده و التهاب را کاهش دهد و احتمال تغییر رنگ پوست پس از جوش را کمتر کند.
6) استفاده کردن از داروهای بدون نسخه
تحقیقات نشان میدهد که بیش از ۸۰ درصد نوجوانان به آکنه ولگاریس مبتلا هستند. به همین دلیل، داروخانهها انواع محصولات ضدآکنه را ارائه میدهند که میتوانید بدون نسخه پزشک آنها را تهیه کنید. استفاده بهموقع از این محصولات میتواند از بروز آکنه و تشدید آن جلوگیری کند و پوست شما را سالمتر نگه دارد.
7) ورزش کردن
ورزش کردن نیز یکی دیگر از راههای مؤثر برای مدیریت آکنه به شمار میرود. اما نکته مهم این است که بعد از فعالیت بدنی، عرق خود را بهطور کامل با آب بشویید، زیرا باقی ماندن عرق روی پوست میتواند زمینهساز بروز آکنه شود.
سخن پایانی
آکنه ولگاریس هرچند رایج است، اما نباید نادیده گرفته شود. شناخت عوامل ایجادکننده و رعایت نکات پیشگیرانه، همراه با درمان مناسب، میتواند به کاهش شدت ضایعات پوستی و جلوگیری از ایجاد جای جوش کمک کند. به یاد داشته باشید که هر پوست ویژگیهای خاص خود را دارد و درمان مؤثر ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد؛ بنابراین صبر و پیگیری منظم از اهمیت بالایی برخوردار است. با ایجاد عادات سالم در مراقبت از پوست، رعایت رژیم غذایی متعادل و مدیریت سبک زندگی، میتوانید سلامت و زیبایی پوست خود را حفظ کنید و اعتمادبهنفس خود را تقویت نمایید.
نوبت شما
اگر شما هم تجربه ابتلا به آکنه ولگاریس را داشتهاید، از چه روشهایی برای درمان آن استفاده کردهاید؟ لطفاً درصورت تمایل، تجربهها و پرسشهای خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
منابع
https://www.yalemedicine.org/conditions/acne
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3275168
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12233-acne
https://www.verywellhealth.com/what-is-acne-vulgaris-15492
https://www.healthline.com/health/skin-disorders/acne-vulgaris
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acne/symptoms-causes/syc-20368047
تیم نویسندگان
شهره اسمعیلی دانشآموخته رشته زیستشناسی سلولی-مولکولی گرایش میکروبیولوژی از دانشگاه تهران است. او پس از اخذ مدرک کارشناسی به کشور آلمان مهاجرت نموده و در رشته بیوشیمی در دانشگاه Ludwig Maximillian University of Munich (LMU) در مقطع کارشناسی ارشد به تحصیل پرداخت. وی بهمدت سه سال سابقه کار در مؤسساتی همچون Helmholtz Diabetes Center (HDC) وBavarian NMR Center (BNMRZ) در مونیخ آلمان را دارد. در HDC او روی پروژه potential mechanisms of exercised-induced improvements on diabetic dyslipidemia کار میکرد. در BNMRZ او در گروه Biomolecular NMR spectroscopy و در پروژه تحقیقاتیinvestigation of biomolecular structure of the hepatitis B virus مشارکت نمود. نتیجه همکاری او با گروه Biomolecular NMR Spectroscopy انتشار مقالهای تحت عنوان « Introducing adjuvant-loaded particulate hepatitis B core antigen as an alternative therapeutic hepatitis B vaccine component » در ژورنال JHEP reports در سال 2024 شد.
مقالات:
https://doi.org/10.1016/j.jhepr.2023.100997
