قرمزی، سوزش و خارش ممکن است در بخشهای مختلف بدن ایجاد شود؛ اما وقتی این علائم در ناحیه تناسلی بروز میکنند، معمولاً آزاردهندهتر و نگرانکنندهتر هستند. واژن بهدلیل ساختار حساس خود، بیش از سایر نواحی بدن در برابر تحریک، خارش و سوزش واکنش نشان میدهد. با این حال، چیزی که بیش از خود خارش آزاردهنده است، ندانستن دلیل بروز آن است. در چنین شرایطی این سؤال مدام در ذهن تکرار میشود که علت خارش واژن چیست؛ آیا یک التهاب ساده عامل آن است یا باید به مشکلات جدیتری مانند عفونتها فکر کرد؟
خارش ناحیه تناسلی واژن معمولاً با احساسی مداوم از تحریک، سوزش یا التهاب همراه است؛ احساسی که میتواند تمرکز، آرامش و حتی کیفیت زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. حساسیت بالای این ناحیه باعث میشود حتی تماس با عوامل جزئی نیز آزاردهنده باشد. در ادامه این متن، علل خارش ناحیه تناسلی و راههای درمان آن را بررسی میکنیم.
۱) عفونت باکتریال
عفونت باکتریایی واژن یکی از شایعترین مشکلات ناحیه تناسلی است. یکی از انواع رایج آن، واژینوز باکتریایی است که زمانی رخ میدهد که تعادل باکتریهای طبیعی واژن به هم میخورد و رشد بیش از حد برخی باکتریها باعث تغییر سطح pH و ایجاد علائم خارش، سوزش یا ترشح غیرطبیعی میشود.
علائم و نشانههای واژینوز باکتریایی
خارش واژن معمولاً اولین علامت واژینوز باکتریایی نیست. علائم اولیه این عفونت شامل ترشحات رقیق و بدبو همراه با سوزش واژن است، هرچند همین نشانهها میتوانند بهطور غیرمستقیم باعث خارش نیز شوند.
درمان واژینوز باکتریایی
واژینوز باکتریایی معمولاً با تجویز آنتیبیوتیک توسط پزشک درمان میشود. در کنار درمان دارویی، رعایت بهداشت ناحیه تناسلی میتواند به بهبود علائم کمک کند. استفاده از ژل بهداشتی بانوان به حفظ تعادل pH واژن و اسیدیتر شدن محیط آن کمک میکند؛ شرایطی که رشد باکتریهای مضر را محدود میسازد. با این حال، اگر علائم با وجود مراقبتهای بهداشتی بهبود نیافت، مراجعه به پزشک ضروری است تا درمان مناسب، از جمله مصرف آنتیبیوتیک تجویزی، انجام شود.
۲) عفونت قارچی
عفونت قارچی واژن معمولاً ناشی از رشد بیش از حد قارچ کاندیدا است. وقتی خارش شدیدی در ناحیه واژن ظاهر میشود، این نوع عفونت یکی از اولین بیماریهایی است که به آن مشکوک میشویم.
علائم و نشانههای عفونت قارچی
از علائم شایع عفونت قارچی واژن میتوان به ترشحات غلیظ و پنیری شکل، قرمزی ناحیه لابیا و فرج و خارش اشاره کرد. بنابراین، وقتی خارش واژن با چنین ترشحاتی همراه است، یکی از علتهای خارش واژن میتواند عفونت قارچی باشد.
تشخیص و درمان عفونت قارچی
لازم است بدانید که تنها حدود یکسوم زنانی که به خارش و سوزش واژن مبتلا میشوند، واقعاً دچار عفونت قارچی هستند. از جمله داروهای مؤثر برای این نوع عفونت، میکونازول است که بهعنوان داروی ضدقارچ برای درمان عفونت قارچی واژن تجویز میشود.
۳) اگزما یا پسوریازیس
برخی بیماریهای پوستی مانند اگزما یا پسوریازیس به دلیل حساسیت یا مشکلات خودایمنی ایجاد میشوند. اگزما اغلب در قسمتهای داخلی آرنج، چین و چروکها، ناحیه کشاله ران و ناحیه لابیا بروز میکند، و پسوریازیس نیز ممکن است در ناحیه واژن ظاهر شود.
پوست در برابر عوامل مختلف واکنش نشان میدهد و این واکنشها میتوانند رنگ، شکل یا بافت پوست را تغییر دهند. این تغییرات و ضایعات پوستی را که معمولاً با قرمزی یا خارش همراه است، راش مینامند.
بسیاری از افرادی که دچار اگزما یا پسوریازیس هستند، تجربه کافی در کنترل و مدیریت ضایعات پوستی دارند. با این حال، اگر برای اولین بار علائم این بیماریها را مشاهده میکنید، مراجعه به پزشک ضروری است. حتی در مواردی که اگزما یا پسوریازیس عود کند، میتوان با مراقبتهای مناسب آن را کنترل کرد. پزشک بسته به شدت علائم، ممکن است داروی خوراکی یا کرم موضعی برای درمان تجویز کند.
۴) درماتیت تماسی
درماتیت یا اگزما دستهای از بیماریهای پوستی است که سبب التهاب پوست میشوند. در درماتیت تماسی پوست بر اثر تماس مستقیم با یک ماده خارجی؛ قرمز، دردناک یا ملتهب میشود.
مواد و عواملی که پوست قسمتهای مختلف بدن را ملتهب میکنند، ممکن است پوست ناحیه تناسلی را هم دچار حساسیت کنند. همانطور که کرم مرطوبکننده جدید ممکن است حساسیت پوستی (نظیر خشکی، ترک خوردگی، لکه و جوش) ایجاد کند.
عوامل محیطی و مواد آرایشی-بهداشتی مختلف نیز احتمال دارد واژن را ملتهب کنند. صابون، مواد شوینده، کف حمام، لباس زیر یا هر محصول جدیدی که با ناحیه تناسلی شما تماس یابد، ممکن است سبب خارش و جوشهای واژن شود.
اگر در ناحیه تناسلی به غیر از احساس سوزش و خارش، علائم دیگری ندارید، به احتمال زیاد علت واکنش بدن شما استفاده از یک محصول جدید است. تامپون و نوار بهداشتی، کاندوم و لوبریکانت، لوازم و محصولات اصلاح و حتی دستمال توالت نیز میتواند دلیل خارش واژن باشد. در واقع، هر چیزی که دارای عطر و مواد شیمیایی باشد، ممکن است حساسیت ایجاد کند. اگر پوست شما هم حساس است، باید از محصولات و مواد ضد حساسیت یا هیپوآلرژنیک استفاده کنید.
درمان درماتیت تماسی
در صورت بروز خارش، بهتر است هرگونه ماده، وسیله یا لباسی را که احتمال میدهید باعث حساسیت شده باشد، کنار بگذارید. در برخی موارد، حمام با نمک اپسوم میتواند به کاهش خارش واژن کمک کند؛ نمک اپسوم که با نام سولفات منیزیم نیز شناخته میشود، خاصیت تسکیندهنده دارد. استفاده موضعی از کرم هیدروکورتیزون نیز ممکن است در کاهش خارش مؤثر باشد و این کرم بدون نسخه از داروخانه قابل تهیه است. با این حال، اگر پس از چند روز علائم بهبود پیدا نکرد، مراجعه به پزشک ضروری است.
۵) بیماریهای مقاربتی (STD)
برخلاف تصور رایج، خارش واژن معمولاً از علائم اصلی اکثر بیماریهای مقاربتی نیست، اما گاهی میتواند یکی از اولین نشانهها باشد. در برخی موارد، خارش شدید میتواند با سوزش، درد هنگام ادرار، ترشحات بدبو، زخمهای ناحیه تناسلی و رابطه جنسی دردناک همراه باشد. در صورت مشاهده این علائم، مراجعه به متخصص زنان و انجام آزمایش کشت ترشحات واژینال ضروری است.
از جمله بیماریهای مقاربتی که ممکن است با خارش همراه باشد، زگیل تناسلی است. عامل ایجاد این بیماری معمولاً ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است و منجر به بروز ضایعات پوستی در ناحیه تناسلی میشود.
درمان زگیل تناسلی
ویروس HPV بهطور کامل قابل درمان نیست، اما درمانهای موجود میتوانند زگیلهای قابل مشاهده تناسلی را از بین ببرند. با مراجعه به پزشک میتوانید علائم و ضایعات زگیل تناسلی را کنترل کرده و از شیوع بیشتر آن جلوگیری کنید. مانند سایر بیماریهای مقاربتی، آنتیبیوتیکها در درمان زگیل مؤثر نیستند، بنابراین خوددرمانی با آنتیبیوتیکها توصیه نمیشود و هرگونه درمان باید زیر نظر پزشک انجام شود.
۶) شپش ناحیه تناسلی
وجود حشره و انگل در هر یک از قسمتهای بدن بهخصوص ناحیه تناسلی ناخوشایند است. شپش تناسلی یا شپش عانه، نام نوعی حشره از راسته شپش است که در ناحیه تناسلی زندگی میکند. شپش عانه انگل خارجی محسوب میشود و در خارج از بدن انسان زندگی میکند.
منبع تغذیه این شپشها خون انسان است و آلودگیهای ناشی از آن بهراحتی قابل انتقال هستند. گزش شپش و وجود تخمهای آن روی پوست، میتوانند باعث خارش و سوزش شدید ناحیه تناسلی، بهویژه در نواحی پرمو، شوند.
راههای انتقال شپش ناحیه تناسلی
رابطه جنسی تنها راه انتقال شپش تناسلی نیست؛ تماس پوستی مستقیم نیز میتواند باعث انتقال آن شود. بهعنوان مثال، شپش و تخمهای آن ممکن است از طریق ملافههای آلوده در مکانهای غیربهداشتی منتقل شوند و سپس از طریق تماس پوستی یا رابطه جنسی به شریک جنسی شما سرایت کنند. همچنین، پوشیدن لباس زیر یا شلوار فرد آلوده نیز میتواند منجر به انتقال شپش تناسلی شود.
پیشگیری و درمان شپش ناحیه تناسلی
شپش ناحیه تناسلی با داروهای بدون نسخهای مانند کرم پرمترین قابل درمان است، اما همیشه پیشگیری بهتر از درمان است. برای پیشگیری از ابتلا به شپش ناحیه تناسلی حتماً به نکات مهم زیر توجه کنید:
- از رابطه جنسی محافظت نشده بپرهیزید.
- به بهداشت هتل و محل اقامت خود اهمیت دهید.
- شلوار و لباس زیر دیگران را نپوشید.
- شلوار و لباس زیر خود را به دیگران ندهید.
۷) لیکن اسکلروزیس
لیکن اسکلروزیس مانند اگزما یا پسوریازیس نوعی بیماری پوستی است که به شکل لکه و بثورات پوستی سفید رنگ ظاهر میشود. این بیماری در همه قسمتهای پوست ممکن است ایجاد شود، اما اغلب ناحیه تناسلی را درگیر میکند. لیکن اسکلروزیس سبب خارش شدید میشود.
تشخیص و درمان لیکن اسکلروزیس
مصرف استروئید موضعی با دوز تجویزی پزشک معمولاً میتواند بیماری پوستی لیکن اسکلروزیس را درمان کند. با این حال، شباهت ظاهری این بیماری با سرطان مهبل یا سرطان وولوا گاهی تشخیص را پیچیده میکند. سرطان مهبل عمدتاً در زنان مسن رخ میدهد، بنابراین مشاهده علائم در بانوان جوانتر معمولاً نشاندهنده لیکن اسکلروزیس است.
پزشک ممکن است چند هفته پس از معاینه اولیه، برای اطمینان بیشتر، دوباره بررسی انجام دهد و اگر استروئید علائم بیماری را از بین نبرد، نمونهبرداری برای رد احتمال سرطان انجام دهد.
۸) تغییرات هورمونی و دوران قبل از یائسگی (پری منوپوز)
تغییرات و نوسانات هورمونی که در چرخه قاعدگی اتفاق میافتد، ممکن است سبب خشکی واژن شود. این خشکی ممکن است سبب خارش شود. در دوران پری منوپوز (قبل از شروع یائسگی) نیز استروژن کاهش مییابد. پریمنوپوز یکی از علل شایع خشکی و خارش واژن است.
درمان خارش واژن ناشی از تغییرات هورمونی و دوران قبل یائسگی
در این موارد معمولا سه روز پس از استفاده از مرطوبکنندههای مخصوص بدوننسخه، خارش داخلی واژن برطرف میشود. ژل بهداشتی بانوان مناسب دوران یائسگی هم میتواند در کاهش خارش و سوزش ناشی از خشکی واژن موثر باشد. برای درمان هرگونه خارش در قسمت خارجی واژن، میتوانید از کرم استروژن تجویزی پزشک هم استفاده کنید.
۹) عفونت دستگاه ادراری
یکی از علتهای خارش واژن که منجر به تکرر ادرار هم میشود ممکن است عفونت دستگاه ادراری (UTI) باشد. این عفونت میتواند بخشهای مختلف دستگاه ادراری از جمله کلیهها، حالب (لوله انتقال ادرار از کلیه به مثانه)، مجرای ادراری و مثانه را درگیر کند.
علائم و نشانههای عفونت دستگاه ادراری
- درد لگن
- احساس نیاز فوری به دفع ادرار
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن
- ادرار کدر یا بدبو
از دیگر علائم تائیدشده عفونت دستگاه ادراری، ایجاد خارش به شکل سوزن سوزن شدن و احساس گزگز است. اگر عفونت نزدیک مجرای ادراری رخ دهد، احتمال بروز این نشانهها بیشتر میشود. در صورت مشاهده این علائم باید نزد پزشک بروید. پزشک با آزمایش ادرار، وجود باکتری در دستگاه ادراری را بررسی میکند.
درمان عفونت دستگاه ادراری
با مصرف آنتیبیوتیک، عفونتهای باکتریایی کنترل یا درمان میشوند. انتخاب نوع آنتیبیوتیک و مدت زمان مصرف آن بسته به نوع باکتری و شدت عفونت متفاوت است. مصرف نادرست یا ناقص آنتیبیوتیک میتواند باعث مقاومت باکتریها، بازگشت عفونت یا بروز عوارض جانبی شود. بنابراین همیشه باید آنتیبیوتیک را تحت نظر پزشک و مطابق دستور مصرف کنید.
۱۰) درمانهای زیبایی
در دهههای اخیر، بسیاری از زنان برای بهبود ظاهر ناحیه تناسلی خود از درمانهای زیبایی غیرمتعارف کمک میگیرند. استفاده از ماسک زغال فعال و بخور واژینال دو نمونه از درمانهای زیبایی غیرمتعارف هستند.
هرگز این درمانهای غیرمتعارف زیبایی را به کار نبرید. به این دلیل که این روشها ممکن است سبب حساسیت و واکنش پوستی شوند و در نتیجه، خارش و سوزش ایجاد کنند. بنابراین، از هرگونه درمان غیرضروری بپرهیزید.
۱۱) سوختگی ناشی از سولاریوم
شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما استفاده از دستگاه سولاریوم میتواند یکی از دلایل خارش ناحیه تناسلی باشد. تختهای برنزهکننده علاوه بر افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست، در صورت استفاده بدون پوشش مناسب میتوانند باعث سوختگی، قرمزی، پوستهپوسته شدن و خارش ناحیه واژن شوند. به همین دلیل، برای حفظ سلامت پوست و ناحیه تناسلی، توصیه میشود از سولاریوم بهطور کامل اجتناب کنید.
درمان سوختگی ناشی از سولاریوم
برای درمان سوختگی ناحیه تناسلی ، میتوانید کمی ژل آلوئهورا را با روغن نارگیل یا چند قطره روغن درخت چای مخلوط کنید و آن را به صورت موضعی در ناحیه تناسلی خود استفاده کنید.
۱۲) آسیب ناشی از وکس و اصلاح
پوست ناحیه تناسلی بیشتر از سایر قسمتهای بدن، نسبت به تیغ اصلاح، وکس و روشهای مختلف حذف مو حساس است. هر بار که پوست اصلاح یا وکس میشود، لایه محافظ آن تا حدی آسیب میبیند و این موضوع میتواند باعث قرمزی، سوزش و خارش شود. در افرادی که پوست حساستری دارند، این واکنشها شدیدتر بروز میکند.
۱۳) آتروفی واژینال
آتروفی واژینال معمولاً در دوران یائسگی و پس از آن رخ میدهد و هرچه زمان بیشتری از یائسگی بگذرد، احتمال بروز آن افزایش مییابد. همچنین برخی روشهای درمان سرطان پستان، مانند شیمیدرمانی، میتوانند اثری مشابه داشته و زمینهساز آتروفی واژینال شوند.
با افزایش سن، تولید هورمون استروژن در بدن بهطور طبیعی کاهش پیدا میکند و در نتیجه بافت واژن نازکتر میشود. این تغییرات به بروز آتروفی واژینال منجر میشوند؛ اصطلاحی که مجموعهای از علائم پس از یائسگی، از جمله خارش، درد، خشکی واژن و مشکلات ادراری را در بر میگیرد.
درمان آتروفی واژینال
برای کاهش علائم و ناراحتیهای ناشی از آتروفی واژینال، میتوانید مرطوب کنندههای واژن را که به راحتی در دسترس هستند، به کار ببرید.
درمان خانگی خارش واژن
در ادامه به چند نکته کاربردی برای پیشگیری و درمان خارش واژن در خانه اشاره شده است:
- عدم استفاده از دوش واژینال
- تعویض پوشک نوزادان دختر به طور منظم
- پرهیز از آمیزش جنسی در زمان داشتن علائم
- استفاده از لباس زیر نخی و تعویض روزانه آن
- خودداری از خاراندن ناحیه تناسلی
- استفاده از کاندوم به هنگام رابطه جنسی برای کمک به پیشگیری از انتقال بیماریهای آمیزشی
- استفاده منظم از شوینده های ملایم غیرمعطر برای شستشوی ناحیه خارجی اندام تناسلی
- پرهیز از استفاده از نوار بهداشتی، دستمال دستشویی، کرم و اسپریهای مخصوص بانوان معطر
- شستشوی ناحیه واژن و مقعد، از جلو به عقب (هیچگاه اجازه ندهید آلودگی مقعد با ناحیه واژن تماس پیدا کند.)
- استفاده از روانکنندههای بر پایه آب در زمان رابطه جنسی و مرطوبکننده واژن در صورت ابتلا به خشکی واژن
سخن پایانی
خارش واژن و ناحیه تناسلی گاهی به دلایل سادهای مانند حساسیت پوستی ایجاد میشود و گاهی میتواند نشانهای از عفونتها یا مشکلات جدیتر باشد. برای انتخاب روش درمان مناسب، شناسایی دقیق علت خارش اهمیت زیادی دارد. اگر مشکل با رعایت بهداشت و مراقبتهای خانگی برطرف نشود، مراجعه به پزشک ضرورت پیدا میکند. با توجه به حساس بودن بافت ناحیه تناسلی، بهتر است از خوددرمانی، استفاده از محصولات معطر و روشهای غیرعلمی دوری شود و توجه بیشتری به سلامت این ناحیه اختصاص یابد.
پرسشهای متداول
خارش واژن نشانه چیست؟
خارش واژن میتواند نشانه عفونتهای قارچی، واژینوز باکتریایی، خشکی واژن، حساسیت یا تحریک پوستی و عفونتهای مقاربتی باشد.
خارش لبه های بیرونی واژن نشانه چیست؟
خارش لبههای بیرون واژن یا لابیا معمولا نشانهی حساسیت به شویندهها یا الیاف لباس زیر، خشکی پوست، بیماریهای پوستی مزمن مانند پسوریازیس یا اگزما، تعریق زیاد، مرطوب بودن دائمی ناحیه تناسلی و استفاده از لباسهای تنگ است.
علت خارش داخل واژن چیست؟
خارش داخل واژن معمولا به دلیل عفونت یا بر هم خوردن تعادل باکتریها و pH واژن به وجود میآید. واکنش به محصولات بهداشتی که داخل واژن استفاده میشود مانند تامپونها نیز ممکن است باعث ایجاد خارش شود.
علت عفونت و خارش واژن چیست؟
عفونت و خارش واژن معمولا در اثر برهم خوردن تعادل طبیعی باکتریها و pH واژن ایجاد میشود. عواملی مانند استفاده از شویندههای معطر و قوی، دوش واژینال، مصرف آنتیبیوتیک و تغییرات هورمونی میتوانند در برهم خوردن این تعادل موثر باشند.
علت طولانی شدن خارش واژن چیست؟
طولانی شدن خارش واژن میتواند دلایل متعددی مانند خشکی واژن به دلایل هورمونی، بیماریهای مزمن پوستی مانند اگزما، تحریک مداوم پوست در اثر شستشوی بیش از حد یا استفاده از شویندههای نامناسب، حساسیت به ترکیبات استفاده شده در شویندهها، پدهای بهداشتی یا الیاف لباس زیر داشته باشد.
نوبت شما
اگر خارش واژن برای شما به یک دغدغه تکرارشونده تبدیل شده و بارها با این مشکل مواجه شدهاید، یا تجربهای در زمینه علت و درمان آن دارید، درصورت تمایل، تجربهها و پرسشهای خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
